Dziennikarstwo ekonomiczne - studia ekonomia

Joan Robinson

Joan Robinson, postępowa ekonomistka angielska, w następujący sposób charakteryzuje miejsce militaryzacji w keynesowskim systemie teoretycznym: „Celem Keynesa — czytamy — było zilustrowanie paradoksu kapitalizmu i nawoływanie do racjonalnej kontroli inwestycji, tymczasem skutkiem jego dowodzenia jest wyjaśnienie, dlaczego współczesny kapitalizm rozwija się wspaniale wówczas, gdy rządy dokonują inwestycji w produkcji zbrojeniowej. W wysoce rozwiniętej gospodarce niewątpliwe gospodarcze marnotrawstwo, jakim są zbrojenia, zamiast stać się rujnującym ciężarem — staje się metodą utrzymania ożywienia. Wynika stąd, że w braku potrzeby zbrojeń trzeba by było podejmować inwestycje użyteczne i w ten sposób wkraczać na teren władzy i niezależności kapitalistów...

dalej

Handel

Towarowo-pieniężna forma wymiany lub dział gospodarki narodowej dokonujący przemieszczenia towarów od producenta do konsumenta. Formę i charakter handlu określa sposób produkcji. Każdej formacji społeczno-ekonomicznej odpowiada właściwa forma i charakter wymiany. W niewolnictwie i feudalizmie handel był słabo rozwinięty, gdyż w formacjach tych produkcja miała w większości charakter naturalny. W kapitalizmie, który charakteryzuje się najpełniejszym rozwojem gospodarki towarowej, podstawową formą wymiany jest handel: stanowi on domenę działania kapitału handlowego. Handel kapitalistyczny jest odbiciem kapitalistycznych stosunków produkcji i uczestniczy w ich rozwoju. W socjalizmie handel zmienia swój charakter...

dalej

Handel detaliczny

Handel detaliczny prowadzi sprzedaż towarów do bezpośredniego spożycia, użycia, zużycia lub przerobu przez konsumenta. W handlu detalicznym nabywa się zwykle małe partie towarów. W ramach handlu detalicznego występują różne formy sprzedaży. Podstawą ich wyodrębnienia są dwa kryteria: 1. elementy bazy materiałowo-technicznej, które decydują o tym, gdzie i w jaki sposób następuje zetknięcie się nabywcy z towarem: 2. przebieg transakcji, który określa, czy i w jakim stopniu konsument korzysta z usług sprzedawcy przy nabywaniu towaru. Z punktu widzenia pierwszego kryterium można wyodrębnić szereg form sprzedaży detalicznej, jak sprzedaż dokonywana w stałym pomieszczeniu, sprzedaż obwoźna, sprzedaż obnośna, sprzedaż wysyłkowa...

dalej

Funkcja produkcji

W procesie produkcji rolniczej i intensyfikacji rolnictwa występują określone zależności między nakładami na produkcję rolną a ich efektywnością. Wyjaśnienie tych zależności jest ważnym zadaniem ekonomiki rolnictwa. W tym celu posługuje się ona wieloma modelami. Niektóre z nich pokrótce omówimy. Przyjmujemy na wstępie, że na jednostkę powierzchni wydatkowane są rosnące ilości określonego nakładu, podczas gdy wszystkie pozostałe nakłady — niezbędne do tej produkcji — są stałe i nie ulegają zmianie. Spróbujmy przeanalizować tę sytuację. Zakładamy, że czynnikiem zmiennym jest praca żywa, wydatkowana w coraz większych ilościach, bez zmiany innych elementów nakładów...

dalej

Formy produkcyjne rolnictwa

Analizując głębiej formy produkcyjne nowoczesnego rolnictwa stwierdzamy łatwo, że klasyfikacja rolnictwa wg podziału na intensywne i ekstensywne, choć nie straciła na pewno wartości i przydatności, sama jednak już nie wystarcza. Wśród krajów o ekstensywnym rolnictwie, tzn. odznaczającym się dużą zasobnością w ziemię (warianty I i II) znajduje się z jednej strony rolnictwo USA, Nowej Zelandii i Kanady, z drugiej zaś — rolnictwo krajów Ameryki Południowej i Afryki, tzn. rolnictwo krajów najbardziej rozwiniętych i najbardziej zacofanych. Inny aspekt sprawy — do rolnictwa intensywnego zaliczamy dwa typy rolnictwa mało zasobnego w ziemię, z których jeden — np...

dalej

Finanse panstwowe

Głównym problemem gospodarki skarbowej państwa było zdobywanie środków finansowych na pokrycie stale rosnących wydatków. Wzrost wydatków w okresie kształtowania się układu kapitalistycznego w7ynikał z wielu przyczyn. W dobie akumulacji pierwotnej państwo zaczęło spełniać poważną rolę w protegowaniu rozwoju gospodarki, zwłaszcza przemysłu i handlu zagranicznego. Zwiększyła się też bezpośrednia działalność gospodarcza władz centralnych. Zakładano rządowe manufaktury i przedsiębiorstwa handlowe. Rozwój stosunków kapitalistycznych doprowadził do zaostrzenia sprzeczności klasowych, groźnych dla klas posiadających. Władze państwowe w krajach europejskich i pozaeuropejskich w różny sposób przystosowywały się do reprezentowania interesów rozwijającej się burżuazji...

dalej

Feyuszyzm towarowy

Polega na tym, że w warunkach -gospodarki towarowej opartej na prywatnej własności środków produkcji stosunki społeczne między producentami przyjmują formę stosunków między rzeczami: podstawą jego jest fakt, że stosunki społeczne między ludźmi przejawiają się w trakcie wymiany towarów. Wzajemna zależność producentów od siebie, wynikająca ze społecznego podziału pracy między nimi, jest zamaskowana przez pozorną niezależność każdego z nich, wynikającą z prywatnego charakteru produkcji. Producent uzależniony jest od cen wytwarzanych przez niego towarów. Poziom cen może go wzbogacić lub zrujnować, umożliwić mu produkcję i zachęcić do jej rozszerzenia lub nakazać mu zaprzestać produkcji. Poziom cen kształtuje się jednak żywiołowo...

dalej

Czynnik pracy

Postęp związany z rozwojem gospodarczym kraju i procesem jego uprzemysłowienia jest źródłem przemian w zawodzie rolniczym. Powstają nowe zawody i nowe wzorce postępowania ekonomicznego i społecznego. Zmiany te, występujące w całym kraju, powodują zasadnicze przeobrażenie w mikrostrukturach wiejskich (gospodarstwo, rodzina, wieś) i stają się podstawową siłą motoryczną przemian ekonomicznych i społecznych w środowiskach wiejskich. Wieś i rolnictwo jest jednym z najważniejszych źródeł siły roboczej dla gałęzi pozarolniczych. Siła robocza stanowi podstawowy czynnik produkcji wszelkiej wytwórczości, jest więc jedynym źródłem wartości. Jako zdolność do pracy określa ona wykorzystywanie innych czynników wytwórczych (ziemi i wyposażenia technicznego)...

dalej

Ceny

Cena stanowi pieniężny wyraz wartości towaru lub usługi: wartość zaś jest społeczną miarą nakładu pracy niezbędnego do wytworzenia danego produktu. Wartość jest podstawą cen, ich proporcje wzajemne zmierzają w dłuższym okresie do kształtowania się zgodnie z relacjami wartościowymi, tzn. proporcjonalnie do czasu pracy społecznie niezbędnej dla wytworzenia poszczególnych towarów. Ceny rolne, tj. ceny artykułów rolnych uzyskiwane bezpośrednio przez rolników-producentów, spełniają dwie podstawowe funkcje — dochodową i produkcyjną. Uzyskanie dochodu jest celem działalności produkcyjnej rolnika. Dochód gospodarstw zależy na ogół od rozmiarów produkcji oraz od poziomu cen...

dalej

Cechy ziemieslnicze

Dobrowolne lub przymusowe zrzeszenia rzemieślników jednego lub pokrewnych rzemiosł: w feudalizmie stanowiły podstawową formę organizacji produkcji i całokształtu życia zbiorowego rzemieślników miejskich: powstały dla obrony interesów rzemieślników przed wyzyskiem feudalnym: istotnym ich celem była też walka z konkurencją. Cechy rzemieślnicze ściśle reglamentowały i kontrolowały produkcję, zaopatrzenie i zbyt wyrobów w poszczególnych gałęziach rzemiosła. W późniejszym okresie feudalizmu. a szczególnie w okresie narastania kapitalizmu Cechy rzemieślnicze hamowały swobodny rozwój sił wytwórczych: wraz z rozwojem kapitalizmu stopniowo traciły swoje znaczenie...

dalej